Władysław Żeleński

    WŁADYSŁAW ŻELEŃSKI  urodził się 6 lipca 1837 r. w Grodkowicach pod Krakowem, zmarł 23 stycznia 1921 r. w Krakowie. Był kompozytorem, pianistą, organistą, pedagogiem i organizatorem życia muzycznego. Już we wczesnym dzieciństwie przejawiał szczególne uzdolnienia muzyczne. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w Krakowie pod kierunkiem Kazimierza Wojciechowskiego, a następnie Jana Germasza. W zakresie kompozycji kształcił się u Franciszka Mireckiego. W wieku 20 lat miał już w swoim dorobku kompozytorskim dwa kwartety smyczkowe, tria oraz uwerturę, której prawykonaniem osobiście zadyrygował na koncercie w dniu 29 lipca 1857 r. Dalsze studia muzyczne odbywał od 1859 r. w Pradze, gdzie kształcił się w zakresie gry fortepianowej u Aleksandra Dreyschocka oraz w zakresie gry na organach i nauki kontrapunktu u Józefa Krejčiego. W latach 1866-1870 doskonalił rzemiosło kompozytorskie w Paryżu pod kierunkiem Napoleona Henryka Rebera w Konserwatorium Paryskim, a później prywatnie u Bertolda Damckego. W 1870 r. Żeleński powrócił do kraju. Początkowo działał w Krakowie, gdzie 30 stycznia 1871 r. odbył się jego koncert kompozytorski. Następnie przeniósł się do Warszawy. Po śmierci Stanisława Moniuszki objął klasę harmonii i kontrapunktu w tamtejszym Konserwatorium. W 1878 r. został dyrektorem artystycznym Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. W 1881 r. powrócił na stałe do Krakowa. Z jego inicjatywy zostało powołane Konserwatorium Krakowskie, w którym aż do śmierci pełnił funkcję dyrektora. W Konserwatorium prowadził także klasę organów i przedmioty teoretyczne. Jednym z jego uczniów był pianista i kompozytor Zygmunt Stojowski.
    Twórczość Władysława Żeleńskiego obejmuje 5 kwartetów smyczkowych, sekstet, 2 tria, kwartet fortepianowy, utwory na skrzypce i fortepian, utwory fortepianowe (w tym 2 sonaty i liczne miniatury), utwory organowe, Koncert fortepianowy Es-dur, utwory orkiestrowe: m. in. 2 uwertury (W Tatrach, Echa leśne), 2 symfonie, a także liczne pieśni i 4 opery: Konrad Wallenrod, Goplana, Janek, Stara Baśń.