Karol Lipiński

    KAROL LIPIŃSKI urodził się 30 października 1790 r. w Radzyniu Podlaskim, a zmarł 16 grudnia 1861 r. w Urłowie koło Lwowa. Był skrzypkiem, kompozytorem i dyrygentem. Naukę gry na skrzypcach rozpoczął w wieku 5 lat pod kierunkiem ojca. W 1799 r. wraz z rodziną przeniósł się do Lwowa. Tu grał jako koncertmistrz w prowadzonej przez ojca orkiestrze pałacowej hr. Adama Starzeńskiego. Dodatkowo zainteresował się wiolonczelą i, równie szybko jak na skrzypcach, zdobył umiejętność gry na tym instrumencie. W 1809 r. objął stanowisko koncertmistrza, a w 1811 r. został kapelmistrzem orkiestry teatru operowego. W 1814 r.  wyjechał do Wiednia, gdzie spotkał się z Ludwikiem Spohrem, niemieckim skrzypkiem i kompozytorem. Za jego namową Lipiński zdecydował się na karierę skrzypka-wirtuoza. Zrezygnował z dotychczasowej pracy w lwowskim teatrze i poświęcił się wyłącznie doskonaleniu techniki skrzypcowej oraz przygotowaniu repertuaru. W 1817 r. wystąpił we Lwowie, a następnie wybrał się w podróż artystyczną przez Węgry i Chorwację do Włoch – koncertował w Wenecji, Mediolanie, Padwie, Weronie i Piacenzy, gdzie w kwietniu 1818 dwukrotnie wystąpił wspólnie z Niccolò Paganinim. Podczas kilkuletniego tournée artystycznego koncertował we Lwowie, Kijowie, Krzemieńcu, Kamieńcu Podolskim, Wilnie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu, Lipsku, Berlinie, Moskwie i Petersburgu, wszędzie zdobywając wielki aplauz. Wielką popularnością cieszyły się występy  Lipińskiego podczas tzw. kontraktów kijowskich, w czasie których koncertował m. in. z Marią Szymanowską i Augustem Gerke. W maju 1829 r. w Warszawie podczas uroczystości koronacji cara Mikołaja I znów zagrał z Paganinim. Grał w Lipsku, Frankfurcie nad Menem, Paryżu (gdzie w urządzeniu koncertu pomógł mu Fryderyk Chopin), Londynie, Manchesterze, Wrocławiu. Po występach w Wiedniu, w dowód uznania dla mistrzowskiej gry otrzymał tytuł honorowego obywatela tego miasta. W 1839 r. osiadł na stałe w Dreźnie, gdzie przez 20 lat pełnił funkcję koncertmistrza orkiestry króla saskiego Fryderyka Augusta. Uczestniczył także w wielu koncertach symfonicznych i kameralnych (m. in. grał z Ferencem Lisztem), podróżował do Lwowa, Kijowa i Warszawy. Swoje obowiązki muzyczne łączył z pracą pedagogiczną, m. in. w 1845 r. opiekował się 14-letnim Jozsefem Joachimem, zaś w 1848 r. 13-letnim Henrykiem Wieniawskim. Od 1846 r. z powodu choroby zaczął ograniczać stopniowo działalność koncertową. Po przejściu na emeryturę (1861 r.) przeniósł się do swojego majątku Urłów koło Lwowa.
    W twórczości kompozytorskiej Lipińskiego dominują utwory instrumentalne, głównie te, w których skrzypce odgrywają rolę wiodącą. Charakteryzują się dużą inwencją melodyczną i tanecznością. W wielu utworach znaleźć można elementy folkloru polskiego i ukraińskiego.